İçeriğe geç
emeklilikte yaşa takılanlar


EYT – Emeklilikte Yaşa Takılanlar ve 375 Sayılı Kanun

Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu İle 375 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun” 01.03.2023 tarihinde kabul edilmiş olup; 03.03.2023 tarihinde Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.



EYT Ne Demektir?

Sigortalılık başlangıç tarihi veya SGK sistemine giriş tarihi 8 Eylül 1999 öncesinde olan ve prim gün sayısını tamamladığı halde 5510 Sayılı Kanun’un emeklilik yaşlarını yükseltmesi nedeniyle yaş koşuluna takılarak emekli olamayan kişilere emeklilikte yaşa takılanlar veya kısaca EYT‘li denilmektedir. 

5510 sayılı kanun aynı emeklilik mevzuatına tabi olarak çalışmaya başladıkları halde sigorta başlangıç tarihi 8 Eylül 1999 tarihinden önce olanlarla bu tarihten sonra ilk defa sigortalı olarak çalışmaya olanlar arasında önemli bir farklılık öngörmektedir. Ancak EYT olarak adlandırdığımız sorun 1999 yılından önce sigorta girişi olanlarla ilgilidir.

Önceki kanun sigortalılık başlangıç tarihine göre erkeklerde 25 yıl sigortalılık süresi ve 5000 gün prim sayısı,  kadınlarda 20 yıl çalışma süresi ve 5000 gün prim sayısı ile emekliliği mümkün kılarken yeni yasada sigortalılık süresi ve prim gün sayısı koşullarına bir de yaş koşulu eklenmiştir. Buna göre çalışanların emekli olabileceği yaşlar sigortalılık başlangıç tarihi esas alınarak kademli olarak belirlenmiş ve bazı çalışanların emekli olabileceği tarih kadınlarda 56, erkeklerde 58 yaşına kadar uzamıştır.  

EYT Başvuru Şartları Neler?

  • 8 Eylül 1999 tarihinden önce sigorta kaydının bulunması,
  • 5000 günlük prim ödemesinin tamamlanması,
  • Kadınlar için 20, erkekler için 25 yıl sigortalılık süresinin dolması gerekmektedir.

Prim günü konusunda eksikliğin olması halinde erkek sigortalılar için askerlik borçlanması, kadın sigortalılar için doğum borçlanması yapılması gerekmektedir. Bununla birlikte geçmişte yapılan hatalı ve/veya eksik işlemler neticesinde prim günü sorunu ile karşılaşılması halinde hizmet tespit davası açılması gerekmektedir.

EYT yani Emeklilikte Yaşa Takılanlar

Emeklilik Başvurusu Yapan EYT’li İlk Maaşını Ne Zaman Alacak?

Emekli olmak için başvuru yapan kişi, başvuru tarihi itibariyle maaş veya daha doğru ifadesiyle yaşlılık aylığına hak kazanır. Ancak maaşının ödenmesi emeklilik başvurusunun yapıldığı ayı izleyen ay başından itibaren hesaplanır ve ödenir. Maaş (gelir) bağlanana kadar biriken tutar emeklinin banka hesabına toptan yatırılır.

Emekli Maaşı Hesaplaması

Çıkması beklenen EYT yasasından sonra, sigortalılık süresi ve prim gün sayısını tamamlamış olanların alacağı emekli maaşının hesaplanması diğer emekli aylığı bağlananlarda olduğu gibi yapılacaktır.

Bu konuda; 2000 yılı öncesi, 2000 yılı – Ekim 2008 arası ve Ekim 2008’den sonraki dönem olmak üzere 3 farklı dönem dikkate alınarak, her dönem için ayrı, hesaplama yapılmakta ve bu hesaplar birleştirilerek ödenecek emekli maaşı bulunmaktadır. Burada prim gün sayısından daha önemli olan prime esas kazanç tutarlarıdır. Öte yandan son dönem prime esas kazanca değil , sigortalı olarak çalışmaya başlandığı tarihten itibaren prim ödemesine esas alınmış kazançlara bakılmaktadır.  

Emekli Maaşının Yüksek Olmasını Neler Etkiler?  

Sigortalıların sigortalı çalıştıkları dönemler, prime esas aylık kazançları, çalışma süreleri, prim gün sayıları, çalışmaya ara verip vermemiş olmaları elde edilecekleri emekli maaşının tutarını etkileyecektir.

Kimler Daha Yüksek Emekli Maaşı Alır?

5510 Sayılı Kanun’un uygulamasında emekli maaşları arasında önemli farklılıklar oluştuğundan nasıl daha fazla emekli maaşı alınabileceği veya neden bazı sigortalıların emekli maaşının daha yüksek olduğu merak edilmektedir.

EYT’ li olsun olmasın tüm sigortalılardan prim gün sayısı çok olanlar değil Sosyal Güvenlik Kurumu’na bildirilen prime esas kazancı bir başka deyişle brüt maaşı yüksek olanlar daha fazla emekli maaşı almaktadır. Bu kapsamda tüm sigortalılık süresi asgari ücret üzerinden prim ödenerek geçmiş olan bir çalışanının emekli maaşı asgari ücretten yüksek bir tutardan prim ödemiş olan çalışandan daha düşük olacaktır.

Bunun dışında yukarıda belirtilen üç dönemden her birine farklı aylık bağlama oranları ve güncelleme katsayıları uygulanmaktadır. Bu oran ve katsayının yüksek tutulduğu dönemlerde prim sayısı daha fazla olan sigortalılar daha yüksek emekli maaşı almaktadır. Emekli maaşı hesaplanırken önce 1999 öncesi döneme ait gün ve prime esas kazançlar bu döneme ait aylık bağlama oranı ile çarpılıyor. Çıkan rakam emeklilik başvuru tarihine güncelleniyor. Daha sonra 1999 ile 2008 arasındaki dönem için de aynı işlem yapılıyor. 2008 yılı öncesindeki prim gün sayıları çok ve prime esas kazançları yüksek olan sigortalıların emekli maaşının yüksek çıktığı gözlemleniyor.

EYT’liler İstemese de Emekli Olmak Zorunda Kalacak Mı?

Çalıştıkları işten ve kazançlarından memnun olan veya yakın zamanda emeklilik planları yapmayan sigortalıların merak ettiği hususlardan biri de EYT düzenlemesi ile zorunlu olarak emekliye ayırılıp ayrılmayacaklarıdır.

Devlet memurlarının yaş haddinden emekliliğe sevk edilmesi hali bir yana bırakılacak olursa 4-a lı çalışanların talepleri olmadıkça emekli edilmeleri mümkün değildir. Esasen EYT düzenlemesi ile bir anda çok sayıda çalışan emeklilik hakkına kavuşacağı için pek çok işveren belki de hiç planlamadığı peşin ödenmesi gereken bir kıdem tazminatı yükü altına girecektir. Bu nedenle bazı çalışanlarının emeklilik talebinde bulunmaması ve deneyimli çalışanların işyerinde kalması onların da işine gelecektir.

EYT’lilerin Kıdem Tazminatı Ne olacak?

İş Kanunu’na göre İşçinin emekliye ayrılması kıdem tazminatına hak kazandıran sebeplerden biridir. İşverenin emeklilik talebinde bulunan çalışana kıdem tazminatı ödemesi gerekmektedir. Emeklilik şartlarını sağlayan EYT’li çalışanların, Sosyal Güvenlik Kurumunca düzenlenen, emeklilik koşullarını yerine getirdiğine veya emeklilik başvurusu yaptığına ilişkin belgeyi bir dilekçe ile işverene ibraz etmeleri ve emeklilik nedeniyle iş akdini feshettiklerini bildirmeleri gerekmektedir. İşveren yaşlılık sebebi ile emeklilikte işten çıkışı 08 kodu ile Sosyal Güvenlik Kurumu’na bildirir.

Emeklilik nedeniyle işten ayrılan çalışanın kıdem tazminatına hak kazanabilmesi için işyerinde en az 1 yıl çalışmış olması şarttır. Kıdem tazminatının peşin olarak ödenmesi esastır. Kıdem tazminatı iş akdinin feshi tarihinde muaccel olur ve faiz başlangıç tarihi de aynı tarihtir.

Emekli Olan EYT’lilere İhbar Tazminatı Ödenecek mi?

Emeklilik nedeniyle işten ayrılan işçiye ihbar tazminatı ödenmez. İşveren de emeklilik nedeniyle iş akdinin feshi halinde işçiden ihbar tazminatı talep edemez. İşçiyi ihbar süresi içinde çalışmaya da zorlayamaz.

Kıdem Tazminatı Nedir?

Kıdem tazminatı, iş akdinin sona ermesi durumunda, belirli koşulları sağlayan işçiye işveren tarafından çalışma süresi boyunca kazandığı kıdemin karşılığı olarak topluca yapılan tazminat niteliğinde bir ödemedir.

Kıdem Tazminatı Nasıl Hesaplanır?

Kıdem tazminatı hesabında esas alınacak ücret, işçinin son giydirilmiş brüt ücretidir. Kıdem tazminatına esas alınacak olan ücretin tespitinde işçinin brüt asıl ücretine ek olarak kendisine sağlanan para veya para ile ölçülebilen yararlar da dikkate alınır. Bu şekilde belirlenen ücrete giydirilmiş ücret denir. İkramiye, arızi olmayıp süreklilik arz eden prim ödemeleri, yakacak, giyecek, kira, eğitim yardımları, bayramlarda veya belirli günlerde düzenli olarak yapılan ödemeler, servis ve yemek yardımları da kıdem tazminatı hesabında dikkate alınır. Kıdem tazminatı miktarı her bir tam yıl için 1 aylık brüt giydirilmiş ücret tutarında paradır. Bir yıldan artan süreler de 1 tam yıla oranlanarak hesaba ilave edilir.

yurtdisi emeklilik, yurt dışı emeklilik, yurtdışı borçlanma bağkur, yurtdışı borçlanması için gerekli evraklar, yurt dışı borçlanması, yurtdışı borçlanma talep dilekçesi, yurtdışı borçlanma dilekçesi almanya,yurtdışı borçlanma danışmanlık, sgk yurtdışı borçlanma dilekçesi, yurtdışı borçlanma, sgk yurtdışı borçlanma formu, eyt, emeklilikte yaşa takılanlar

Copyright © 2024 Tüm Hakları Saklıdır. DYC Legal Consultancy

error: İçerik korumalıdır.